Niewydolność nerek u kota – objawy, dieta, leczenie i rokowania

Źródło: Pexels

Stan kocich nerek może pogarszać się całymi miesiącami, zanim zauważysz pierwszy niepokojący sygnał. Kot może zachowywać się całkiem normalnie, podczas gdy jego organizm zmaga się z poważnym problemem. Poniżej wyjaśniamy, na czym polega ta choroba, jak ją rozpoznać i leczyć oraz czego można się spodziewać na kolejnych etapach jej rozwoju. 

Na czym polega niewydolność nerek u kota?

Nerki filtrują krew z toksyn, produkują mocz, pomagają regulować ciśnienie krwi oraz wytwarzają hormon potrzebny do produkcji czerwonych krwinek. Ich trwałe uszkodzenie powoduje niewydolność nerek. Ta kocia choroba może mieć postać ostrą, jeśli dochodzi do niej nagle (np. po zatruciu), lub przewlekłą, gdy narząd stopniowo niszczeje.

Przewlekła niewydolność nerek najczęściej spotyka starsze koty. Dotyczy nawet 40% kotów powyżej 10. roku życia i aż 80% kotów po 15. roku życia. To jedna z głównych przyczyn zgonów wśród kotów seniorów, obok m.in. nadczynności tarczycy i cukrzycy1.

Objawy niewydolności nerek u kota

Wczesne objawy chorych nerek

Problem polega na tym, że przy przewlekłej chorobie nerek kot długo nie wykazuje żadnych objawów klinicznych. Pierwszym niepokojącym sygnałem jest zwiększone pragnienie i częstsze oddawanie moczu. 

Do innych typowych objawów należą:

• stopniowa utrata masy ciała,
• matowa, gorzej wyglądająca sierść,
• zmniejszony apetyt.

Kiedy objawy wymagają pilnej wizyty u lekarza weterynarii?

Poniższe sygnały oznaczają, że choroba się rozwinęła lub że doszło do nagłego pogorszenia. Wymagają jak najszybszej wizyty w gabinecie:

• całkowita utrata apetytu, 
• wymioty lub biegunka trwające dłużej niż dobę,
• silne odwodnienie, 
• apatia, niechęć do ruchu,
• nieprzyjemny zapach z pyska,
• zaburzenia widzenia, dezorientacja lub drgawki – mogą wskazywać na nadciśnienie, które u kotów z niewydolnością nerek prowadzi do zaburzeń neurologicznych.

Kot rzadko wyraźnie okazuje ból, dlatego warto potrafić rozpoznać subtelniejsze sygnały dyskomfortu – opisaliśmy je w artykule o pozycji bólowej u kota.

Niewydolność nerek u kota – ostatnie stadium i mocznica

Przy mocznicy nerki nie są już w stanie usuwać z organizmu mocznika i innych produktów przemiany materii, przez co gromadzą się we krwi toksyny. To najpoważniejsze powikłanie zaawansowanej niewydolności nerek u kotów, odpowiadające czwartemu stadium choroby.

Kot jest wówczas bardzo osłabiony, śpi znacznie więcej niż zwykle, odmawia jedzenia, może wymiotować, a z jego pyska wyczuwalny jest charakterystyczny, nieprzyjemny zapach. Mogą pojawić się też owrzodzenia jamy ustnej oraz objawy neurologiczne, takie jak drżenia czy dezorientacja. To stan, który wymaga stałej kontroli weterynaryjnej i intensywnego leczenia wspomagającego.

Przyczyny i czynniki ryzyka choroby nerek u kota

Jak dotąd jedynym potwierdzonym naukowo czynnikiem ryzyka rozwoju przewlekłej niewydolności nerek u kota jest wiek – dlatego niezbędne są regularne badania profilaktyczne u kotów seniorów. Istnieje jednak kilka dodatkowych czynników zwiększających ryzyko zachorowania:

• genetyka – koty rasy perskiej, himalajskiej i niektórych innych mogą być bardziej narażone na dziedziczną chorobę prowadzącą do uszkodzenia nerek,
• zatrucia – niektóre popularne rośliny domowe mogą wywołać uszkodzenie nerek nawet po spożyciu niewielkiej ilości,
• przewlekłe odwodnienie,
• choroby współistniejące, takie jak nadciśnienie, cukrzyca czy przewlekłe infekcje dróg moczowych,
• zaawansowana choroba przyzębia, która może powodować przewlekły stan zapalny obciążający organizm,
• wcześniejsze uszkodzenie nerek, który nie zostało całkowicie wyleczone.

Jak diagnozuje się niewydolność nerek u kota?

Diagnostyka opiera się na badaniach krwi i moczu. Lekarz weterynarii ocenia stężenie mocznika, kreatyniny oraz SDMA – trzech głównych wskaźników pracy nerek. Kreatynina zwykle rośnie dopiero po utracie prawie 75% funkcji nerek, natomiast podwyższenie SDMA jest wykrywalne już przy utracie około 40% ich funkcji, co pozwala wcześniej rozpoznać chorobę1.

Kolejnym krokiem jest analiza moczu – lekarz ocenia jego gęstość, pH oraz obecność krwi, bakterii i innych komórek. Stosunek białka do kreatyniny w moczu pomaga określić nasilenie choroby. Uzupełnieniem diagnostyki może być USG jamy brzusznej, RTG oraz pomiar ciśnienia krwi (u około 60% kotów z przewlekłą niewydolnością nerek rozwija się nadciśnienie1).

Badania przeprowadza się u kota nawodnionego, w stabilnym stanie. Odwodnienie może sztucznie zawyżyć wyniki, wskazując na bardziej zaawansowane stadium choroby.

Na podstawie tych wyników lekarz weterynarii jest w stanie określić stadium choroby według skali opracowanej przez International Renal Interest Society (IRIS). System ten dzieli ją na cztery etapy oraz dodatkowe podstadia.

Źródło: Pexels

Leczenie przewlekłej niewydolności nerek u kota

Leczenie zależne od stadium choroby i wyników badań

Przewlekła niewydolność nerek jest chorobą postępującą, której nie da się całkowicie wyleczyć, dlatego terapia polega na spowolnieniu jej rozwoju i utrzymaniu dobrej jakości życia kota. W zależności od stadium i wyników badań lekarz weterynarii może zalecić:

• płynoterapię dożylną w klinice podczas zaostrzeń lub podskórną w domu w stadiach zaawansowanych,
• uzupełnienie elektrolitów i ewentualnie środki wiążące fosfor,
• leki obniżające ciśnienie krwi,
• leczenie niedokrwistości zastrzykami lub środkiem doustnym, wspomagającym produkcję czerwonych krwinek,
• leki przeciwwymiotne i pobudzające apetyt, gdy kot odmawia jedzenia.

Jeśli podawanie kotu tabletek stanowi wyzwanie, sprawdź nasz poradnik jak podać kotu tabletkę.

W ramach zapewnienia zwierzakowi większego komfortu, część opiekunów sięga po naturalne wsparcie leczenia. Olej CBD dla kotów Hempets® łagodzi nudności, wspiera apetyt oraz pomaga przezwyciężyć niepokój związany z wizytami w klinice i transportem. Jednak pamiętaj, aby przed podaniem skonsultować się z lekarzem weterynarii jeżeli Twój kot przyjmuje już jakieś leki.

Jak często kontrolować wyniki i stan kota?

Wszystko zależy od stadium choroby kota. We wczesnych, stabilnych etapach zwykle wystarczają wizyty co 3-6 miesięcy, o ile lekarz nie zaleci inaczej. W stadiach zaawansowanych, zwłaszcza po zmianie leczenia lub przy pogorszeniu samopoczucia, mogą być potrzebne częstsze kontrole – nawet co kilka tygodni.

Dieta nerkowa dla kota – co powinien jeść kot z chorymi nerkami

Według badań, odpowiednie żywienie może wydłużyć życie kota od dwóch do trzech razy1. Takie diety terapeutyczne powinny mieć ograniczoną zawartość białka, fosforu i sodu oraz zwiększone stężenie witamin rozpuszczalnych w wodzie, błonnika i przeciwutleniaczy. 

Bardzo ważne jest też prawidłowe nawodnienie. Warto postawić na mokrą karmę i zapewnić kotu dostęp do kilku źródeł świeżej wody (w tym poidełek fontannowych). Odwodnienie źle wpływa na nerki i nasila objawy choroby, dlatego w zaawansowanych stadiach lekarz weterynarii może zalecić podskórne podawanie płynów w domu. 

Zmieniając karmę na dietę terapeutyczną należy postępować ostrożnie i cierpliwie, mieszając stary sposób karmienia z nowym. Kot nie powinien pozostawać bez jedzenia przez więcej niż kilka godzin, ponieważ grozi to poważnymi powikłaniami.

Badanie opublikowane w Journal of Feline Medicine and Surgery wykazało, że suplementacja DHA u kotów z wczesną przewlekłą chorobą nerek korzystnie wpływa na profil tłuszczów we krwi, które mają działanie przeciwzapalne3. Dlatego polecamy opiekunom uzupełnienie kociej diety olejem z wątroby dorsza. Jest to naturalne źródło kwasów EPA i DHA oraz witamin A i D. Warto jednak pamiętać, że dieta nerkowa jest dobierana indywidualnie, dlatego każdy dodatek najlepiej najpierw skonsultować z lekarzem weterynarii. 

Rokowania – ile żyje kot z niewydolnością nerek

Rokowanie zależy głównie od stadia choroby w momencie jej rozpoznania oraz od skuteczności leczenia. Koty zdiagnozowane w drugim stadium żyją średnio od dwóch do trzech lat; te zdiagnozowane w czwartym stadium, przeżywają średnio do sześciu miesięcy. Indywidualny przebieg choroby może być jednak inny. 

Większa utrata białka, wyższy poziom fosforu i mniejsze stężenie czerwonych krwinek wiążą się z gorszym rokowaniem. Im wcześniej choroba zostanie wykryta, tym większe szanse na długie, szczęśliwe życie kota.

Najczęstsze pytania o niewydolność nerek u kota

Czy przewlekłą niewydolność nerek można wyleczyć?

Nie – uszkodzenie nerek jest nieodwracalne, a choroba ma charakter postępujący. Można ją jednak skutecznie spowolnić i długo cieszyć się dobrą jakością życia kota dzięki odpowiedniej diecie, leczeniu i regularnym kontrolom weterynaryjnym.

Czy niewydolność nerek boli kota?

Sama choroba zwykle nie powoduje bólu nerek, ale towarzyszące jej dolegliwości (nudności, owrzodzenia jamy ustnej, wysokie ciśnienie krwi czy skurcze mięśni przy zaburzeniach elektrolitowych) mogą być dla kota bardzo nieprzyjemne. 

Jak często badać zdrowego kota seniora?

U kotów, które ukończyły 7. rok życia, zaleca się badania krwi i moczu przynajmniej raz w roku, a u kotów powyżej 11. roku życia – dwa razy w roku. Regularność takich wizyt to najskuteczniejszy sposób na wczesne rozpoznanie choroby nerek. 

Źródła:

1. Cornell Feline Health Center, Chronic Kidney Disease, Cornell University College of Veterinary Medicine
2. Cornell Feline Health Center, Polycystic Kidney Disease, Cornell University College of Veterinary Medicine
3. International Renal Interest Society (IRIS), IRIS Staging System
4. Kobayashi S. et al. (2022), Renoprotective effects of docosahexaenoic acid in cats with early chronic kidney disease due to polycystic kidney disease: a pilot study, Journal of Feline Medicine and Surgery
5. Sparkes A.H. et al. (2016), ISFM Consensus Guidelines on the Diagnosis and Management of Feline Chronic Kidney Disease, Journal of Feline Medicine and Surgery