Kortyzol – co to takiego? Stres u zwierząt
9 stycznia 2024
Czy wiesz, że pozostawanie w długotrwałym stresie jest szkodliwe nie tylko dla ludzi? Badania potwierdzają, że psy z podwyższonym poziomem kortyzolu cierpią na liczne objawy kliniczne[1]. Zadbaj o długie życie swojego zwierzaka w zdrowiu i szczęściu – dowiedz się, jak redukować poziom kortyzolu i zapobiegać chorobie Cushinga.
Najważniejsze informacje z tego artykułu:
- Kortyzol to jeden z kilku hormonów wytwarzanych przez organizm w stresujących sytuacjach – występuje zarówno u ludzi, jak i u zwierząt.
- Hormony związane ze stresem nie są szkodliwe same w sobie – jednak gdy ich wysoki poziom utrzymuje się przez długi czas, jest to bardzo szkodliwe dla zdrowia.
- Zaburzone stężenie kortyzolu we krwi powoduje niebezpieczny dla zdrowia i życia zespół Cushinga.
- Możesz obniżać poziom kortyzolu u swojego psa lub kota poprzez odpowiednie zachowanie, unikanie stresorów oraz stosowanie niektórych suplementów diety.
Kortyzol – hormon stresu
W naturalnych warunkach poziom kortyzolu u zwierząt zwiększa się w sytuacjach zagrażających życiu. Stres pomaga szybko i sprawnie reagować na takie bodźce – jest więc niezbędny do przetrwania.
Oprócz kortyzolu, w tym procesie uczestniczy jeszcze kilka innych substancji, z których wszystkie inaczej oddziałują na organizm. Należą do nich:
- Katecholaminy – uwalniają zapasy tłuszczów i cukrów,
- Adrenalina – przyspiesza akcję serca,
- Glikokortykosteroidy – sprawiają, że adrenalina działa dłużej, a metabolizm jest sprawniejszy,
- Hormony tarczycy – pomagają sprawniej dostarczać energię mięśniom,
- Prolaktyna – hamuje procesy związane z reprodukcją,
- Endorfiny i enkefaliny – tłumią dolegliwości bólowe.
Sam kortyzol zwiększa stężenie glukozy we krwi. Liczne badania potwierdzają, że mierzenie stężenia tego hormonu jest świetnym sposobem na oszacowanie poziomu stresu. W reakcji na stresory rośnie ono około dwukrotnie.
Każda reakcja stresowa dzieli się na trzy fazy:
- Stadium alarmowe, czyli reakcja walki lub ucieczki,
- Stadium adaptacji, czyli oswojenie się z nową sytuacją,
- Stadium wyczerpania, które następuje, gdy w ciele kończą się zasoby energetyczne.
Gdy stresująca sytuacja mija, kortyzol pomaga również regenerować organizm. Problem pojawia się wówczas, gdy jego podwyższone poziomy długo się utrzymują. Z ostatniego stadium łatwo przejść do wyniszczającego organizm stresu przewlekłego.
Jak stres działa na zwierzęta?

Źródło: iStock
Ostry stres wywołuje u zwierząt pozytywne skutki, pobudzając go do działania. Jednak jednocześnie zaburza istotne procesy biologiczne i zmienia metabolizm kosztem innych ważnych czynności.
Przewlekły stres powoduje szereg negatywnych objawów[2]:
- Zaburzenia płodności u samic,
- Zahamowany wzrost u młodych,
- Zaburzenia snu,
- Zachowania obsesyjne,
- Zwiększona agresja,
- Gwałtowne oddawanie moczu,
- Unikanie kontaktów,
- Owrzodzenie układu pokarmowego,
- Spadek odporności,
- Brak apetytu,
- Napięcie mięśni,
- Wymioty lub biegunka.
Jak obniżyć poziom kortyzolu?
Psa mogą stresować rozmaite bodźce, w tym np.:
- Separacja,
- Intensywne bodźce dźwiękowe,
- Życie w miejscu, do którego nie zostały przystosowane,
- Nieodpowiednio prowadzone szkolenie,
- Nieznane otoczenie (w tym np. podróże),
- Obcy ludzie i zwierzęta,
- Zły nastrój opiekuna.
Co ciekawe, badania potwierdzają, że skoki kortyzolu w sytuacjach stresowych u psów nie są aż tak gwałtowne, gdy otrzymują wsparcie od człowieka[3]. Twoja obecność i spokój mogą zdziałać cuda dla samopoczucia Twojego psa lub kota. Spróbuj rozładować stres spacerem, zabawą, relaksującą muzyką, przysmakiem, feromonami lub okazaniem czułości.
Postaraj się unikać potencjalnie stresujących sytuacji i w razie konieczności sięgnij po profesjonalną pomoc zwierzęcego psychologa.
Zespół Cushinga – objawy

Źródło: Zooplus
Zespół Cushinga powstaje przez zaburzenia stężenia kortyzolu we krwi[4]. To schorzenie zwane jest też nadczynnością kory nadnerczy, która jest odpowiedzialna za wytwarzanie niektórych hormonów. Może być powodowane przewlekłym podawaniem glikokortykosteroidów (obecnych w niektórych lekach) lub ich nadmierną produkcją przez nadnercza.
Ta choroba najczęściej spotykana jest wśród samic ras:
- Pudli,
- Jamników,
- Terrierów,
- Owczarków Niemieckich,
- Labradorów,
- Bokserów.
Do charakterystycznych objawów zespołu Cushinga należą:
- Zwiększone pragnienie i apetyt,
- Częstsze oddawanie moczu,
- Dyszenie,
- Puchnięcie brzucha,
- Łysienie,
- Osłabienie mięśni,
- Nadciśnienie,
- Apatia,
- Hiperpigmentacja,
- Słaby wzrost włosów,
- Kalcynoza skórna,
- Trudności w gojeniu ran,
- Cukrzyca,
- Objawy neurologiczne.
Nigdy nie należy lekceważyć tej choroby. Nieleczona może doprowadzić do nadciśnienia, zapalenia trzustki, kamicy moczowej, powikłań związanych z cukrzycą, choroby zatorowo-zakrzepowej płuc, a w skrajnych przypadkach nawet do śmierci.
Leczenie zespołu Cushinga u psów
Zespół Cushinga u zwierząt można leczyć farmakologicznie, chirurgicznie lub metodą naświetlania. Lekarz weterynarii pomoże Ci dobrać odpowiedni sposób do przypadku.
Możesz wspierać leczenie weterynaryjne domowymi sposobami. Bardzo ważną rolę pełni w tym dieta. Zwierzęta z zespołem Cushinga powinny otrzymywać większą ilość kwasów tłuszczowych Omega-3 i -6. Doskonałym, naturalnym suplementem tych zdrowych tłuszczy jest olej z nasion konopi.

Warto też zadbać o redukcję stresu w codziennym życiu zwierzęcia oraz zapewnienie mu lepszego samopoczucia. Do tego polecamy produkty Wholesome! z kannabidiolem, który skutecznie pomaga wyciszyć stany napięciowe.
Dla maksymalnej wygody i efektywności dobierz preparat do masy ciała Twojego pupila. Pamiętaj, aby stosować go zgodnie z zaleceniami, które znajdziesz na etykiecie. Dla najlepszych rezultatów polecamy rozłożyć dzienną dawkę na dwie porcje, podawane rano i wieczorem. W ten sposób uzyskasz bardziej równomierny poziom kannabinoidów w organizmie zwierzaka i tym samym zwiększysz ich skuteczność.
The studios behind casino games shape everything a player experiences, from mathematical models to interface design. Most operators licence content from multiple providers, which is why the same titles appear across otherwise unrelated casino brands.
How Software Studios Shape Game Libraries
Studios keep recognisable mathematical signatures across their catalogues, which is why players often settle on a few favourites. Anyone wanting to check coverage before signing up can Katanaspin and browse the provider list. A lobby advertising two thousand titles may draw them from only a handful of studios.
| Studio Focus | Typical Output |
|---|---|
| Slot specialists | High volatility titles |
| Live studios | Streamed table games |
| Table specialists | Blackjack and roulette variants |
- Note which studios you enjoy and filter by them
- Try the free play version of a new title first
Once a few studio names are familiar, finding games you actually enjoy takes seconds rather than scrolling. Demo modes make this easier still. Spending a little time in free play before wagering is the cheapest research available anywhere in a casino lobby.
