Wymioty u kota – najczęstsze przyczyny, pierwsza pomoc i kiedy do weterynarza

Źródło: Unsplash

alt: Wymioty u kota prowadzą do gorszego samopoczucia

Pojedynczy epizod wymiotów u kota wcale nie musi oznaczać poważnej choroby – nawet zdrowy kot od czasu do czasu zwymiotuje, i najczęściej nie ma się czym martwić. Problem robi się poważny, gdy wymioty się powtarzają, towarzyszą im inne niepokojące objawy albo kot wygląda na wyraźnie osłabionego. W tym artykule wyjaśniamy, co najczęściej jest tego powodem, jak pomóc kotu i po czym poznać, że sprawa wymaga pilnej konsultacji z lekarzem weterynarii.

Jeśli w domu mieszka też pies, przyczyny i pierwsza pomoc wyglądają nieco inaczej – warto zajrzeć do artykułu Wymiotowanie u psa – co robić?

Najczęstsze przyczyny wymiotów u kota

Wymioty to mechanizm obronny organizmu – umożliwia ciału pozbycie się treści żołądkowej, która mu zaszkodziła. 

Zbyt szybkie jedzenie, zmiana karmy i nietolerancje pokarmowe

Koty, które łapczywie pochłaniają jedzenie, często oddają je w niemal niezmienionej postaci chwilę po posiłku. To nie do końca prawdziwe wymioty, tylko cofnięcie pokarmu z przełyku, zanim trafi do żołądka. Rozwiązaniem tego problemu są miski spowalniające jedzenie albo mniejsze, częściej podawane porcje.

Nagła zmiana karmy też może zawinić. Układ pokarmowy kota lubi stabilność, dlatego nową karmę zawsze wprowadzaj stopniowo, przez 7-10 dni, mieszając ją w rosnących proporcjach ze starą. Podobny efekt wywołują nietolerancje pokarmowe, na przykład konkretne białko zwierzęce.

Kule włosowe i inne częste przyczyny niezwiązane z chorobą

Kula włosowa (wilgotna, podłużna grudka niestrawionej sierści zmieszanej z żółcią i innymi płynami trawiennymi) to jedna z najczęściej pojawiających się i przeważnie najmniej groźnych przyczyn wymiotów u kota. Zwracanie takiego „kłaczka” raz na tydzień czy dwa nie jest powodem do niepokoju – co więcej, jeśli kot zbyt długo nie pozbywa się połkniętej sierści, może ona przemieścić się z żołądka do jelit i doprowadzić do groźnej dla życia niedrożności. Regularne szczotkowanie znacznie ograniczy ilość połykanej sierści – więcej o pielęgnacji futra (i nie tylko) znajdziesz w artykule Jak dbać o kota?

Do łagodniejszych przyczyn należą też stres, choroba lokomocyjna podczas podróży czy zwyczajne przejedzenie. Zdarza się również, że kot wymiotuje po intensywnej zabawie tuż po posiłku.

Choroby przewodu pokarmowego, pasożyty i ciała obce

Kiedy wymioty pojawiają się regularnie albo trwają tygodniami, mogą oznaczać schorzenia układu pokarmowego, np. nieswoiste zapalenie jelit u kota (IBD), zapalenie żołądka, zapalenie trzustki czy zaparcia. Wymioty powodowane chorobami układu pokarmowego często idą w parze z biegunką u kota. 

Wewnętrzne pasożyty również mogą powodować wymioty u kotów, dlatego niezbędne jest systematyczne odrobaczanie. 

Połknięte kawałki sznurka czy włóczki, którymi koty uwielbiają się bawić, potrafią utknąć w przewodzie pokarmowym, powodując wymioty i często wymagając interwencji chirurgicznej.

Zatrucia i choroby ogólnoustrojowe

Do częstych przyczyn wymiotów zalicza się też spożycie liści trujących dla kotów roślin, zepsutej karmy, leków przeznaczonych dla ludzi, czy niektórych ludzkich produktów spożywczych, takich jak czekolada lub cebula. 

Wymioty bywają też objawem poważniejszych chorób ogólnoustrojowych u kotów – cukrzycy, przewlekłej choroby nerek, nadczynności tarczycy, a nawet nowotworów przewodu pokarmowego. Te schorzenia najczęściej odnotowywane są u kotów starszych i zwykle towarzyszą im dodatkowe objawy, m.in. spadek wagi czy zwiększone pragnienie.

Co zrobić, gdy kot wymiotuje? Pierwsza pomoc

Jednorazowy epizod wymiotów u kota, który poza tym wygląda dobrze, zwykle nie wymaga paniki. Warto jednak działać rozsądnie:

• Obserwuj, nie panikuj. Zanotuj, kiedy kot wymiotował, jak wyglądała treść i czy pojawiły się inne objawy – to bardzo pomoże lekarzowi weterynarii, jeśli okaże się konieczna wizyta.
• Nie przegładzaj kota zbyt długo. To jedna z najważniejszych różnic względem psów. U kotów nawet stosunkowo krótka przerwa w jedzeniu może spowodować groźne dla życia zwyrodnienie tłuszczowe wątroby. Kocia wątroba nie jest przystosowana do przetwarzania dużych ilości tłuszczu, co dzieje się podczas głodówki, dlatego szybko dochodzi do jej stłuszczenia i niewydolności. Krótka, kilkugodzinna przerwa w karmieniu po pojedynczym epizodzie wymiotów jest bezpieczna, ale nie powinna trwać dłużej niż kilkanaście godzin; najlepiej ustalić to z lekarzem weterynarii, zwłaszcza jeśli kot jest otyły albo choruje przewlekle.
• Zadbaj o dostęp do wody, podawanej w małych ilościach, żeby nie podrażnić dodatkowo żołądka.
• Wróć do karmienia małymi porcjami lekkostrawnego jedzenia, gdy kot przestanie wymiotować.
• Nie podawaj żadnych ludzkich leków. Paracetamol czy ibuprofen są dla kotów silnie toksyczne, nawet w niewielkich dawkach.
• Skontaktuj się z lekarzem weterynarii, jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości – opisane niżej sygnały pomogą ocenić, jak groźna jest sytuacja.

Jeśli poza wymiotami zauważysz u kota charakterystyczną, przygarbioną postawę ciała, może to być oznaka bólu brzucha.

Źródło: Pexels

Kiedy wymioty u kota wymagają pilnej wizyty u weterynarza?

Koty, które wymiotują częściej niż raz w tygodniu albo które oprócz tego wykazują apatię, osłabienie, spadek apetytu, wzmożone pragnienie, zaburzenia oddawania moczu, albo u których pojawia się krew w wymiocinach lub jednoczesna biegunka, powinny jak najszybciej trafić pod opiekę lekarza weterynarii. 

Poniższe sytuacje wymagające natychmiastowej wizyty w gabinecie weterynaryjnym:

• kot nie jest w stanie utrzymać nawet wody bez wymiotowania,
• wymioty powtarzają się przez kilka godzin,
• w wymiocinach widać krew (świeżą, czerwoną, lub strawioną, przypominającą kolorem fusy od kawy),
• kot ma objawy odwodnienia – zapadnięte oczy, suche śluzówki, mniejszą elastyczność skóry,
• podejrzewasz, że kot połknął truciznę, roślinę, sznurek lub inny przedmiot,
• wymiotom towarzyszy silny ból brzucha, gorączka lub całkowita apatia,
• dotyczy to młodego kota, seniora lub zwierzęcia z chorobą przewlekłą – odwodnienie i spadek poziomu cukru są u nich jeszcze groźniejsze.

Zapobieganie wymiotom u kota – profilaktyka

Niektórym przyczynom wymiotów da się zapobiec:

• Karm kota regularnie, mniejszymi porcjami, a jeśli kot je zbyt szybko, używaj misek spowalniających jedzenie.
• Wprowadzaj zmiany diety stopniowo, przez co najmniej tydzień.
• Szczotkuj kota regularnie, szczególnie w okresie linienia i jeśli ma dłuższą sierść. 
• Usuń z domu rośliny trujące i nie pozostawiaj na wierzchu żadnych drobnych przedmiotów, które kot mógłby połknąć.
• Odrobaczaj kota systematycznie, zgodnie z zaleceniami lekarza weterynarii – zwykle co 3 miesiące u kotów wychodzących i co pół roku u kotów domowych.
• Nie zapominaj o regularnych badaniach kontrolnych, szczególnie u kotów powyżej 7. roku życia – pozwalają wcześnie zdiagnozować choroby i skuteczniej je leczyć.
• Ogranicz stres w życiu kota. Zmiany w domu, hałas czy napięta atmosfera potrafią wywołać u kota wymioty psychogenne, a przewlekły stres sprzyja też innym problemom trawiennym i ogólnoustrojowym. Niektórzy opiekunowie sięgają w takich sytuacjach po naturalne wsparcie w postaci oleju CBD dla kotów – kannabidiol nie leczy przyczyny wymiotów, ale może pomóc wyciszyć reakcję na stres oraz złagodzić stany zapalne i uczucie dyskomfortu.

Kot wymiotuje pianą, żółcią, wodą lub jedzeniem – co to może oznaczać?

Ocena wyglądu wymiocin daje cenne wskazówki co do przyczyny problemu, choć nigdy nie zastąpi badania u lekarza weterynarii. Powszechne są:

• Biała lub przezroczysta piana – najczęściej jest związana z podrażnieniami żołądka lub pustym żołądkiem.
• Żółć (żółty lub zielonkawy płyn) – to sygnał, że żołądek był pusty przez dłuższy czas. Może to wskazywać na zbyt długie przerwy między posiłkami albo na refluks treści dwunastniczej do żołądka. Rozwiązaniem jest częstsze karmienie mniejszymi porcjami, zwłaszcza wieczorem, aby żołądek nie pozostawał pusty przez całą noc.
• Woda lub przezroczysty płyn – może towarzyszyć podrażnieniu żołądka, refluksowi lub sytuacji, w której kot pije dużo wody, próbując rozcieńczyć drażniący czynnik, a następnie ją zwraca.
• Niestrawione jedzenie – zwykle wskazuje na zbyt szybkie jedzenie, nietolerancję pokarmową lub niedrożność, która wymaga leczenia.
• Krew w wymiocinach – zawsze wymaga natychmiastowej konsultacji. Może świadczyć o wrzodach, krwawieniu wewnętrznym albo zatruciu.

Jak weterynarz diagnozuje i leczy wymioty u kota?

Diagnostyka przewlekłych wymiotów u kota zaczyna się od dokładnego wywiadu z opiekunem i badania klinicznego, a następnie badań krwi i kału, które pozwalają wykluczyć zatrucia, pasożyty i choroby metaboliczne. Jeśli te badania nie dają jednoznacznej odpowiedzi, lekarz może zlecić RTG lub USG jamy brzusznej w poszukiwaniu ciał obcych, guzów czy innych nieprawidłowości, a w ostateczności biopsję jelita, by wykluczyć nowotwór lub nieswoiste zapalenie jelit1.

Leczenie zależy od przyczyny. Niezależnie od podłoża problemu, przedłużające się wymioty u kota wymagają leczenia wspomagającego – nawadniania dożylnego lub podskórnego oraz wprowadzenia lekkostrawnej diety po ustąpieniu objawów. 

Gdy wymioty są uporczywe, lekarz może zastosować lek przeciwwymiotny. U kotów od 16. tygodnia życia stosuje się w tym celu między innymi maropitant, który działa też na ból towarzyszący niektórym schorzeniom. 

Pasożyty leczy się odpowiednimi preparatami odrobaczającymi, a zatrucia – antidotum lub terapią wspomagającą. Niedrożności trzeba usuwać endoskopowo lub chirurgicznie. 

Sprawdź też: Jak podać kotu tabletkę?

W przypadku przewlekłych, łagodnych problemów trawiennych, takich jak nawracające podrażnienie żołądka czy stany zapalne jelit, niektórzy lekarze weterynarii polecają olej CBD jako uzupełnienie terapii – dzięki zawartości kwasów tłuszczowych omega o działaniu przeciwzapalnym, wspiera komfort układu trawiennego. 

Więcej na ten temat znajdziesz w artykułach Olej CBD – jaki wybrać? oraz Dawkowanie oleju CBD.

Źródła:

1. Cornell Feline Health Center – Vomiting
2. Veterinary Partner (VIN) – Hepatic Lipidosis in Cats
3. Merck Veterinary Manual – Drugs Used to Control or Stimulate Vomiting in Monogastric Animals
4. Today’s Veterinary Practice – Maropitant Use in Cats