Dysplazja stawów u psa – objawy, leczenie i wspieranie stawów

Źródło: Unsplash

alt: Pies z dysplazją nie wykazuje chęci do aktywności fizycznej

Jeśli Twój pies kuleje po dłuższym odpoczynku, nie chce wchodzić po schodach, a jego bieg wygląda nietypowo, może to być pierwszy znak, że z jego stawami dzieje się coś niepokojącego. Dysplazja stawów to jedna z najczęstszych przypadłości ortopedycznych u psów, szczególnie dużych ras i szybko rosnących szczeniąt. Na szczęście wcześnie wykryta i odpowiednio prowadzona nie musi oznaczać końca aktywnego życia. Poniżej znajdziesz informacje o tym, czym jest dysplazja, jak ją rozpoznać, leczyć i zmniejszyć ryzyko jej wystąpienia.

Czym jest dysplazja stawów u psa?

Dysplazja to nieprawidłowy rozwój stawu, do którego dochodzi w okresie wzrostu psa. Najczęściej pojawia się w stawie biodrowym. W prawidłowo zbudowanym biodrze głowa kości udowej idealnie pasuje do panewki w miednicy. Przy dysplazji te dwa elementy nie pasują do siebie prawidłowo, przez co się ocierają. Prowadzi to do zużycia stawu i pogorszenia jego działania1.

Podobnie wygląda dysplazja stawu łokciowego. Zbudowany jest on z trzech kości: promieniowej, łokciowej i ramiennej. Gdy nie są do siebie idealnie dopasowane, ciężar ciała rozkłada się nierównomiernie, co wywołuje ból, kulawiznę i rozwój zmian zwyrodnieniowych2.

W obu przypadkach mechanizm jest podobny: staw jest niestabilny, więc organizm próbuje go usztywnić własnymi siłami, a efektem ubocznym tego procesu jest przewlekłe zapalenie i choroba zwyrodnieniowa stawów, czyli artroza.

Objawy dysplazji u psa – jak rozpoznać pierwsze sygnały?

Psy potrafią ukrywać ból, dlatego można łatwo przeoczyć pierwsze objawy dysplazji. Niepokojące są:

• sztywność i trudności ze wstawaniem po dłuższym leżeniu lub śnie,
• niechęć do wchodzenia po schodach, wskakiwania do samochodu czy na kanapę,
• charakterystyczny, króliczy chód – pies odbija się od ziemi obiema tylnymi łapami żeby odciążyć bolącą kończynę,
• zmniejszona aktywność i mniejsza ochota na długie spacery,
• kulawizna, która nasila się po wysiłku.

Pierwsze objawy dyskomfortu związanego z dysplazją u psów pojawiają się zwykle między 6. a 12. miesiącem życia, gdy staw jest jeszcze w trakcie rozwoju. Nasilają się po 3. roku życia, gdy dysplazja prowadzi do artrozy. Objawy mogą pojawić się u szczeniaka, ucichnąć na jakiś czas, a wrócić dopiero w wieku dorosłym – w postaci przewlekłego bólu stawów7.

Ból stawów może też wpłynąć na zmiany zachowania psa, np. unikanie kontaktu, chowanie się czy drażliwe reagowanie na dotyk. Nieleczona dysplazja może nawet z czasem prowadzić do zaniku mięśni w niektórych partiach ciała.

Przyczyny dysplazji stawów u psa

Dysplazja to choroba wieloczynnikowa. Jest to schorzenie genetyczne, na którego przebieg wpływają dodatkowo takie czynniki jak dieta, środowisko, poziom ruchu, tempo wzrostu, masa mięśniowa i hormony4.

Kluczową rolę w rozwoju schorzenia odgrywa tempo wzrostu w okresie szczenięcym. W jednym badaniu szczenięta karmione bez ograniczeń rozwinęły chorobę w dwóch trzecich przypadków, podczas gdy wśród karmionych odmierzonymi porcjami – tylko w jednej trzeciej. Inne badanie na owczarkach niemieckich wykazało, że szczenięta z nadwagą były niemal dwukrotnie bardziej narażone na dysplazję niż ich rówieśnicy o prawidłowej masie ciała. Zbyt szybki przyrost masy w okresie wzrostu bardziej obciąża stawy4.

Do pozostałych czynników ryzyka należą: 

• nadmierny lub nieodpowiedni rodzaj wysiłku fizycznego u młodych psów, 
• niezbilansowana dieta (zwłaszcza nieprawidłowa suplementacja wapniem)
• nadwaga, która przeciąża już osłabiony staw. 

Jakie psy są najbardziej narażone na dysplazję?

Dysplazja teoretycznie może pojawić się u psa dowolnej rasy, ale zdecydowanie częściej dotyka ras dużych i olbrzymich. Jest dziedziczna i szczególnie powszechna u takich psów, jak dog niemiecki, bernardyn, labrador retriever czy owczarek niemiecki. Do grupy zwiększonego ryzyka zalicza się też golden retrievery, rottweilery oraz duże mieszańce1.

Wspólnym mianownikiem jest tu duża, szybko rozrastająca się masa ciała, która obciąża stawy w okresie wzrostu. 

Kiedy zgłosić się z psem do weterynarza?

Nie warto czekać na nasilenie się objawów. U dużych ras najlepiej wykonać badania przesiewowe w wieku około czterech miesięcy, nawet jeśli pies nie wykazuje żadnych niepokojących sygnałów. Wczesne rozpoznanie pozwala zapobiec niektórym zmianom zwyrodnieniowym7.

Udaj się do lekarza weterynarii, jeśli pies:

• ma trudności ze wstawaniem lub porusza się sztywno po odpoczynku,
• kuleje – nawet okresowo lub tylko po wysiłku,
• unika aktywności, które wcześniej sprawiały mu radość,
• biega w nietypowy sposób,
• nie pozwala sobie dotykać tylnych łap lub okolicy bioder.

Pamiętaj, że psy potrafią maskować dyskomfort przez długi czas, dlatego warto wykonywać regularne kontrole ortopedyczne u szczeniąt ras predysponowanych. Jeśli pobyt w gabinecie mocno stresuje psa, warto rozważyć doraźne wsparcie, na przykład Relaxon Forte, który pomaga obniżyć napięcie towarzyszące stresującym momentom, takim jak transport czy wizyta u lekarza, bez efektu usypiania.

Źródło: Pexels

Diagnostyka dysplazji stawów u psa

Rozpoznanie dysplazji zaczyna się od wywiadu i badania klinicznego. Przed zdjęciami rentgenowskimi, lekarz weterynarii przeprowadza wywiad, badanie ogólne oraz badanie ortopedyczne, aby wykluczyć inne przyczyny kulawizny. W trakcie badania specjalista rusza stawem biodrowym, sprawdzając jego sprawność oraz reakcję bólową9.

Ostateczne potwierdzenie diagnozy wymaga jednak zdjęcia rentgenowskiego, które zwykle wykonuje się w znieczuleniu, aby pies miał całkowicie rozluźnione mięśnie, co pozwala uzyskać wiarygodny obraz stawu6.

Leczenie dysplazji stawów u psa

Sposób leczenia zależy od wieku psa, stopnia zaawansowania zmian i tego, jak bardzo dysplazja wpływa na jego codzienne funkcjonowanie.

Leczenie zachowawcze

Pierwszym krokiem jest najczęściej redukcja masy ciała, kontrolowana aktywność fizyczna oraz stosowanie leków przeciwzapalnych lub nutraceutyków. Psy z dysplazją powinny otrzymywać zatwierdzone przez lekarza weterynarii suplementy, w tym kwasy tłuszczowe omega-3. Fizjoterapia jest też skuteczna w poprawie jakości życia psów z tym schorzeniem. 

Dobrym uzupełnieniem diety jest olej z wątroby dorsza – bogaty w witaminy A i D oraz kwasy omega-3 EPA i DHA, które wspierają zdrowie kości, stawów i pracę serca, a przy regularnym stosowaniu mogą łagodzić stany zapalne.

Coraz częściej lekarze weterynarii i opiekunowie sięgają też po olej CBD dla zwierząt w ramach wsparcia przewlekłego bólu – jako dodatek do, a nie zamiennik, ustalonego z lekarzem planu leczenia. HIlarious dla dużych psów stanowi codzienne wsparcie łagodzące dyskomfort i stan zapalny. 

Leczenie chirurgiczne

Gdy zmiany są bardziej zaawansowane lub leczenie zachowawcze nie przynosi wystarczającej ulgi, kolejnym krokiem jest operacja. U szczeniąt poniżej 18. tygodnia życia można wykonać zabieg zwany symfizjodezą łonową, polegający na przedwczesnym zamknięciu chrząstki wzrostowej miednicy. 

U psów poniżej 10. miesiąca życia wykonuje się potrójną osteotomię miednicy, która koryguje ustawienie stawu biodrowego. U dorosłych psów cierpiących na nasilony ból i ograniczoną ruchomość, najczęściej wykonywanymi zabiegami są całkowita endoprotezoplastyka stawu biodrowego oraz resekcja głowy i szyjki kości udowej. Ten drugi zabieg można wykonać w każdym wieku i u psów ważących poniżej 27-32 kg pozwala uzyskać na tyle dobry komfort, by uniknąć codziennego stosowania leków przeciwzapalnych5.

Decyzję o wyborze metody leczenia zawsze podejmuje lekarz weterynarii, biorąc pod uwagę wiek psa, stopień zaawansowania zmian, jego tryb życia oraz możliwości finansowe opiekuna.

Profilaktyka dysplazji u psa

Biorąc pod uwagę, że dysplazja jest schorzeniem wieloczynnikowym, profilaktyka też musi działać na kilku płaszczyznach jednocześnie:

• Odpowiedzialna hodowla. Podstawą ograniczania dysplazji w kolejnych pokoleniach jest testowanie psów hodowlanych w programach takich jak OFA czy PennHIP i dopuszczanie do rozrodu wyłącznie osobników z korzystnymi wynikami. Kupując szczeniaka rasy predysponowanej, warto zapytać hodowcę o wyniki badań stawów rodziców3.
• Kontrola tempa wzrostu i wagi. Specjalnie opracowane karmy dla dużych ras pomagają spowolnić zbyt szybki wzrost, dzięki czemu stawy rozwijają się bez obciążenia. Utrzymanie szczupłej sylwetki psa przez całe życie jest jednym z najskuteczniejszych sposobów profilaktycznych1.
• Odpowiedni ruch. Szczenięta ras dużych i olbrzymich potrzebują aktywności dostosowanej do wieku – bez długich, intensywnych spacerów, skoków po twardym podłożu czy intensywnego biegania, szczególnie pod górę. Regularny, umiarkowany ruch buduje mięśnie stabilizujące stawy.
• Suplementacja profilaktyczna. U psów z grupy ryzyka warto rozważyć wprowadzenie do diety oleju z nasion konopi, bogatego w kwasy omega-3, -6 i -9 oraz minerały wspierające prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu. To rozwiązanie sprawdza się jako codzienne, delikatne wsparcie – nie zastępuje leczenia, ale może pomóc utrzymać dobrą kondycję stawów na dłużej.

Ile żyje pies z dysplazją stawów?

Psy z dysplazją stawów biodrowych często prowadzą długie, szczęśliwe życie, zwłaszcza przy odpowiednim leczeniu. Nie jest to choroba śmiertelna ani niebezpieczna dla życia psa – wpływa przede wszystkim na komfort i sprawność ruchową1.

Wiele psów z dysplazją stawów biodrowych może przez część, a nawet całe swoje życie nie wykazywać większych objawów. Dostępne opcje leczenia pozwalają cieszyć się aktywnym życiem bez bólu. Kluczem jest regularna kontrola weterynaryjna, utrzymanie prawidłowej masy ciała i konsekwentne wsparcie stawów – im wcześniejsza diagnoza i leczenie, tym lepsze rokowania na przyszłość8.

Źródła:

1. American Kennel Club, Hip Dysplasia in Dogs: Signs, Symptoms, Treatment 
2. American Kennel Club, Elbow Dysplasia in Dogs: Signs, Symptoms, Treatment 
3. American Kennel Club, Genetics of Hip Dysplasia in Dogs: A Guide for Breeders
4. VCA Animal Hospitals, Hip Dysplasia in Dogs 
5. PetMD, Hip Dysplasia in Dogs: Signs, Treatment, Surgery 
6. American College of Veterinary Surgeons, Canine Hip Dysplasia 
7. Bridger Veterinary Specialists & Emergency, Canine Hip Dysplasia Treatment and Surgery 
8. Veterinary Partner (VIN), Hip Dysplasia in Dogs: Prevention and Treatment 
9. Global Veterinary Specialists, Hip Dysplasia in Dogs: Surgery, Symptoms, Diagnosis & Treatment